Budowa domu jednorodzinnego na gruncie współmałżonka

Budowa domu jednorodzinnego na gruncie współmałżonka

Często zdarzają się sytuacje, że jeden z małżonków jest właścicielem działki, na której małżonkowie wspólnie rozpoczynają budowę domu. W dzisiejszym blogu chciałbym zająć się kwestią możliwości odzyskania poniesionych przez drugiego z małżonków nakładów po podziale majątku wspólnego po rozwodzie.

Zgodnie z wywodząca się jeszcze z prawa rzymskiego zasadą superficies solo cedit wszystko co jest na trwałe związane z nieruchomością gruntową wchodzi w skład tej nieruchomości i przysługuje jej właścicielowi. Oznacza to, że jeśli na gruncie stanowiącym majątek osobisty jednego z małżonków został wybudowany dom jednorodzinny to będzie on razem z gruntem należał do majątku osobistego małżonka będącego właścicielem gruntu.

Nakłady ze środków z majątku osobistego właściciela gruntu

Dla określenia możliwości dochodzenia nakładów kluczowe jest ustalenie z jakich środków został wybudowany budynek. Jeżeli został wybudowany wyłącznie ze środków wchodzących w skład majątku osobistego właściciela gruntu to drugi małżonek nie będzie mógł dochodzić od niego zwrotu jakichkolwiek nakładów. Sytuacja taka może mieć miejsce w przypadku, gdy małżonek będący wyłącznym właścicielem gruntu otrzyma od rodziców darowiznę, którą przeznaczy na budowę domu jednorodzinnego lub jeśli odziedziczy składnik majątku, który przeznaczy na budowę domu.

Nakłady z majątku wspólnego lub osobistego małżonka niebędącego właścicielem gruntu

Odmiennie będzie przedstawiać się sytuacja, gdy środki na budowę domu jednorodzinnego będą pochodzić z majątku wspólnego małżonków lub z majątku osobistego drugiego współmałżonka. W takim przypadku w postępowaniu o podział majątku będzie on mógł dochodzić od drugiego małżonka zwrotu poniesionych nakładów. W zależności od tego, czy nakłady zostały poczynione z majątku wspólnego, czy osobistego będzie on mógł domagać się bądź połowy, bądź całości poniesionych przez siebie kosztów budowy domu.

Jak szacować wartość nakładów

W ostatnich latach dało się zauważyć znaczący wzrost kosztów budowy. Od poniesienia nakładu do podziału majątku upływa zazwyczaj dłuższy okres czasu. Wartość poczynionych przed laty nakładów nie odpowiada zatem ich obecnej wartości. Na szczęście dla osoby dokonującej nakładów sąd bierze pod uwagę stan nakładów z daty ich dokonania i wartość nakładów na dzień ustania wspólności majątkowej małżonków. Surowe dla właścicieli gruntów przepisy zostały nieco złagodzone przez orzecznictwo, które dopuszcza obniżenie wartości przysługujących roszczeń o wartość amortyzacji.

Sprawy o podział majątku wspólnego w postaci rozliczenia nakładów należą do skomplikowanych, ponieważ rzadko zdarza się, żeby środki pieniężne pochodziły tylko z jednego źródła. Zazwyczaj pochodzą one zarówno z majątku osobistego, jak i z majątku wspólnego małżonków. W przypadku nakładów poczynionych z majątku wspólnego skład i wartość poczynionych nakładów sąd ustala z urzędu. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku ustalania i szacowania wartości nakładów poczynionych z majątku osobistego, gdzie inicjatywa dowodowa należy w całości do stron.

Opracowanie:
Tomasz Giziński – adwokat od rozwodów

Previous Post