Czy odmowa wykonania polecenia służbowego uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę

Zawierając umowę o pracę pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem a pracownik do świadczenia pracy określonego rodzaju. Cechą charakterystyczną stosunku pracy jest więc podporządkowanie pracownika poleceniom pracodawcy dotyczącym organizacji procesu pracy.

Polecenia w zakresie podstawowych obowiązków pracownika

Do podstawowych obowiązków pracownika, prócz wykonywania pracy określonego rodzaju, należą lojalność wobec pracodawcy i wynikająca z niej troska o dobro zakładu pracy oraz przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Oznacza to, że pracownik zobowiązany jest do wykonywania poleceń pracodawcy mających związek z organizacją procesu pracy oraz mających związek z dobrem zakładu pracy lub służących przestrzeganiu norm bezpieczeństwa i higieny pracy.

Polecenia nie mające związku z wykonywaną pracą

Jeżeli pracownikowi zostanie wydane polecenie dotyczące wykonywania pracy innego rodzaju, niż określona w umowie o pracę to pracownik może odmówić jego wykonania. Pracownik ma oczywiście prawo odmówić wykonania polecenia nie służącego procesowi pracy, tylko prywatnym potrzebom pracodawcy.

Pracownik musi natomiast wykonywać polecenia mające na celu zapobieżenie naruszenia dobra pracodawcy. Pod pojęciem dbania o dobro pracodawcy należy rozmieć sytuacje, gdy odmowa wykonania polecenia nie mieści się wprawdzie w zakresie obowiązków, ale gdy istnieje realne ryzyko, że jego niewykonanie narazi pracodawcę na znaczną szkodę. Nawet w takim przypadku przełożony nie może wymagać od pracownika działań, które wymagałyby od niego szczególnych kwalifikacji lub wiązałyby się dla niego za szczególnym ryzykiem.

Polecenia pracy w godzinach nadliczbowych

W ramach dbania o dobro pracodawcy mieści się polecenie wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych. Pracownik nie ma więc prawa odmówić pracy po godzinach, jeśli przemawiają za nią szczególne potrzeby pracodawcy. Przełożony nie ma z kolei prawa wymagać pracy ponad obowiązujący wymiar czasu pracy jako czegoś stałego.

Odmowa wykonywania polecenia przełożonego, które dotyczy organizacji pracy lub polecenia mającego na celu zapobieżenie zagrożenia dla interesu pracodawcy stanowi naruszenie obowiązków wynikających z umowy o pracę. Może ona stanowić przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę. Odmowa wykonania polecenia może nawet zostać zakwalifikowana jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt Kodeksu Pracy.

Kiedy pracownik może odmówić wykonania polecenia pracodawcy

Wyjątkowo pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego, nawet jeżeli mieści się ono w zakresie jego podstawowych obowiązków. Będzie to miało miejsce wówczas, gdy polecenie służbowe jest niezgodne z przepisami prawa, albo jeżeli polecenie narusza zasady współżycia społecznego. Pracownik może odmówić wykonania polecenia także wówczas, gdy warunki pracy naruszają normy bezpieczeństwa i higieny pracy.

Opracowanie:
Tomasz Giziński – kancelaria prawo pracy Warszawa

Next Post