Czy odszkodowanie uzyskane na podstawie prawa pracy jest opodatkowane?

Odszkodowania uzyskiwane przez pracowników na podstawie prawa pracy mogą wynikać z różnych zdarzeń. O tym czy odszkodowanie będzie opodatkowane decydować będzie zdarzenie na podstawie, którego odszkodowanie zostało ustalone oraz sposób ustalenia odszkodowania.

Zasada powszechności opodatkowania

W art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyrażona została zasada powszechności opodatkowania dochodów uzyskiwanych przez osoby fizyczne. Zgodnie z tą zasadą opodatkowaniu podlegają wszystkie dochody, za wyjątkiem wymienionych w art.  21, 52,  52a  i  52c  ustawy podatkowej oraz dochody, od  których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Odszkodowania uzyskiwane przez pracowników

W art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym wprowadzono wyjątek od powszechności opodatkowania mający zastosowanie do dochodów osiąganych na podstawie przepisów prawa pracy. Zgodnie z tym przepisem wolne od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych są odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia  26 czerwca  1974r. – Kodeks  pracy.

Wskazany wyżej przepis wprowadza więc wyjątek o zasady powszechności opodatkowania, , że zwolnione z opodatkowania są odszkodowania przyznane na podstawie przepisów prawa pracy. Ten sam przepis wprowadza także, a jakże, szereg wyjątków od tej ustanowionej przez siebie zasady.

I tak, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają następujące rodzaje odszkodowań:

  1. a) odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
  2. b) odprawy pieniężne wypłacane na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
  3. c) odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom

pozostającym w stosunku służbowym,

  1. d) odszkodowania przyznane na podstawie przepisów o zakazie konkurencji.

Rodzaje odszkodowań niepodlegających opodatkowaniu

Analiza wprowadzonych przez ustawodawcę zasad i wyjątków prowadzi do wniosku, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie podlegają odszkodowania uzyskane przez pracowników z następujących tytułów:

  1. naruszenia zasady równego traktowania przez pracodawcę,
  2. niewydania w terminie lub  wydania  niewłaściwego świadectwa  pracy,
  3. niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia,
  4. niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika,
  5. rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę.

Sposób przyznania prawnikowi odszkodowania

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dla powstania obowiązku podatkowego oprócz rodzaju odszkodowania znaczenie ma także sposób jego przyznania. Opodatkowaniu nie będzie podlegać odszkodowanie przyznane pracownikowi na postawie wyroku sądu lub ugody zawartej przed sądem. Obowiązkowi podatkowemu będzie natomiast podlegać odszkodowanie przyznane na podstawie ugody pozasądowej lub umowy. 

Więcej informacji na temat opodatkowania odszkodowania uzyskanego na podstawie prawa pracy otrzymasz od Pana Tomasza Gizińskiego – adwokat prawo pracy Warszawa.