Separacja

Nie zawsze rozpad pożycia małżeńskiego musi prowadzić do rozwodu. Jeśli małżonkowie dostrzegają jeszcze szansę na uratowanie małżeństwa to mogą się starać o otrzymanie orzeczenie separacji. Podobnie jak w przypadku pozwu o rozwód dla orzeczenia separacji należy wykazać zaistnienie przesłanek pozytywnych oraz niewystępowania przesłanek negatywnych.

Separacja - przesłanki pozytywne

W przypadku pozwu o rozwód konieczne jest wykazanie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Występując o orzeczenie separacji należy natomiast wykazać zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Przesłanka dla orzeczenia separacji  jest więc bardziej liberalna, ponieważ nie ma potrzeby wykazania, że rozpad małżeństwa ma charakter trwały.

Pod pojęciem pożycia małżeńskiego należy rozumieć istnienie między małżonkami wspólnoty, na którą składa się istnienie więzi duchowej, fizycznej i ekonomicznej. Jeżeli więzi te całkowicie ustaną to rozkład pożycia małżeńskiego ma charakter zupełny. Rozkład pożycia małżeńskiego może zostać uznany za zupełny także wówczas, jeżeli między małżonkami istnieje jeszcze wprawdzie więź ekonomiczna, która polega wspólnym mieszkaniu i opłacaniu rachunków, ale ustały już pozostałe więzi.

Separacja – przesłanki negatywne

Dla orzeczenia separacji konieczne jest nie występowanie przesłanek negatywnych. Pierwszą z nich jest zagrożenie dla dobra wspólnych małoletnich dzieci. Drugą stanowi sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

Separacja – pojęcie zasad współżycia społecznego

Zasady współżycia społecznego stanowią tzw. klauzulę generalną. W polskim prawie nie funkcjonuje zamknięty katalog sytuacji, kiedy można byłoby stwierdzić, że orzeczenie separacji narusza zasady współżycia społecznego. W praktyce będą to np. takie sytuacje, jeżeli jeden z małżonków będzie ciężko chory przez co wymaga opieki ze strony drugiego małżonka. Dla dokonania oceny czy w konkretnym przypadku separacja naruszyłaby zasady współżycia społecznego istotne będzie wzięcie pod uwagę takich czynników jak czas trwania małżeństwa, sytuacja osobista małżonków, ich wiek, stan zdrowia oraz zdolność do pracy.

Separacja – czy trzeba uzyskać zgodę drugiego małżonka

Dla orzeczenia separacji nie jest konieczna zgoda drugiego małżonka. Brak zgody może jednak utrudnić uzyskanie separacji, jeżeli orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nieuzyskanie zgody drugiego małżonka może także mieć na wpływ na wykazanie pozytywnej przesłanki dla orzeczenia separacji. Jeżeli drugi małżonek nie przyzna, że doszło do zupełnego rozpadu pożycia konieczne będzie przeprowadzenie na tę okoliczność postępowania dowodowego. W praktyce może to więc nie tylko utrudnić orzeczenie separacji, ale także doprowadzić do przedłużenia postępowania.

Separacja – właściwość sądu

Tak jak w przypadku pozwu o rozwód, sądem właściwym dla orzeczenia separacji jest sąd okręgowy ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków. Jeżeli małżonkowie zamieszkiwali w okręgach różnych sądów właściwy będzie sąd okręgowy miejsca zamieszkania strony pozwanej. W przypadku, gdy nie da się ustalić miejsca zamieszkania strony pozwanej, sądem właściwym będzie sąd miejsca zamieszkania powoda. 

Adwokat rozwody – Tomasz Giziński