Czy pracodawca może zmusić pracownika do szczepień przeciwko Covid-19?

Czy pracodawca może zmusić pracownika do szczepień przeciwko Covid-19?

Chociaż nie dotyczy to jeszcze Polski, to coraz częściej słyszy się, że osoby niezaszczepione nie będą mogły korzystać z wielu udogodnień, takich jak kawiarnie, restauracje, kina czy teatry. Problematyka szczepień jest także omawiana w kontekście prawo pracy. Czy zatem można uzależnić dopuszczenie pracownika do pracy od okazania przez niego certyfikatu zaszczepienia?

Obowiązujące przepisy nie dają pracodawcy możliwości domagania się przedstawienia certyfikatu zaszczepienia przeciwko COVID-19. Nieprzedstawienie takiego certyfikatu nie może być zatem warunkiem dopuszczenia do pracy. Jeżeli więc pracodawca nie dopuści pracownika do pracy to naruszy jeden z podstawowych obowiązków, jakim jest zapewnienie możliwości wykonywania pracy określnego rodzaju.

Możliwość taka może istnieć w przypadku niektórych grup zawodowych. Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi pracodawca może w celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych wśród pracowników narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych przeprowadzić zalecane szczepienia ochronne wymagane przy wykonywaniu określonych czynności zawodowych. Ustawa nałożyła na Radę Ministrów obowiązek wydania rozporządzenia wykonawczego, które określi wykaz rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych dla pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę. Tak więc obowiązek taki może zostać wprowadzony, ale tylko wobec niektórych grup zawodowych, żołnierzy i funkcjonariuszy, oraz tylko pod warunkiem wydania przez Radę Ministrów odpowiedniego aktu prawnego.

W przypadku pozostałych pracowników nie ma natomiast możliwości, żeby zmusić ich do zaszczepienia. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2020 r. (II SA/Bk 869/19) „Nikt nie ma prawa zmusić pracownika do ochrony swojego zdrowia poprzez szczepienia profilaktyczne i pracownik ma prawo odmówić poddania się takim szczepieniom”. Mimo, że cytowane orzeczenie było wydane jeszcze przed pandemią, to nie straciło ono na aktualności.

Skoro pracodawca nie może zmusić pracowników do zaszczepienia to trzeba się zastanowić czy może ich do tego jakoś zmotywować. Wydaje się, że z jednej strony jest to możliwe, ale pojawia się pytanie, w jaki sposób miałoby to się dokonywać? Jeżeli sposobem motywowania miałoby być przyznanie dodatku do wynagrodzenia dla zaszczepionych pracowników, to pracodawca może narazić się na zarzut dyskryminacji. Tak samo niebezpieczne będzie uzależnienie awansu zawodowego od zaszczepienia. Podobnie rzecz będzie się przedstawiać w przypadku dostępu do szkoleń zawodowych. Pracodawca powinien liczyć się z tym, że wprowadzenie takiej formy zachęt narazi go na proces sądowy, który może zakończyć się koniecznością wypłaty odszkodowania z tytułu nierównych warunków zatrudnienia.

Z pewnością nie będzie natomiast uznane za dyskryminację zapewnienie zaszczepionym pracownikom upominków. Powstaje tylko pytanie, czy tak mała zachęta może przekonać kogokolwiek do zaszczepienia?

Opracowanie:
Warszawska Kancelaria od Prawa Pracy

Previous Post