Zatrudnienie członka zarządu na umowę o pracę

Zatrudnienie członka zarządu na umowę o pracę

Klienci mojej warszawskiej kancelarii prawa pracy zadają często pytanie czy możliwe jest zatrudnienie członka zarządu na umowę o pracę. W dzisiejszym wpisie blogowym chciałbym pochylić się nad ta kwestią.

Powołanie na stanowisko członka zarządu

Powołanie członka zarządu prowadzi do nawiązana stosunku korporacyjnego, nie kreuje natomiast stosunku obligacyjnego. Uchwała powołująca może wprawdzie przyznawać takiej osobie prawo do wynagrodzenia z tytułu zajmowanej funkcji, ale nie jest to obligatoryjne. Często zdarza się, że organy powołujące członka zarządu decydują się na zawarcie z nim umowy o pracę, kontraktu menedżerskiego lub umowy zlecenia. Umowa o pracę z członkiem zarządu zawierana jest przez radę nadzorczą lub powołanego do tej czynności pełnomocnika.

Członek zarządu a umowa o pracę

Zawarcie z członkiem zarządu umowy o pracę budziło kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie. Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu Pracy do cech stosunku pracy należy wykonywanie przez pracownika pracy określonego rodzaju pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Pojawiały się zatem głosy, że członek zarządu nie może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę, ponieważ nie jest on podporządkowany niczyim poleceniom, ani nikt nie organizuje mu czasu pracy. Sprawa została rozwiązana poprzez przyjęcie koncepcji autonomicznego podporządkowania, która zakłada, że wykonywanie pracy przez członków zarządu ma specyficzne właściwości, tzn. zamiast podporządkowania hierarchicznego występuje podporządkowanie autonomiczne, które sprowadza się do wyznaczenia pracownikowi pewnego zakresu zadań. W przypadku członków zarządu podległość pracownicza polega więc na respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków określonych w Kodeksie Spółek Handlowych, co wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II UK 20/11.

Z całą pewnością niemożliwe jest zawarcie umowy o pracę z osobą będącą wspólnikiem i jednocześnie jedynym członkiem zarządu, co wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II UK 357/09. Podobnie w sytuacji, gdy członek zarządu nie jest wprawdzie jedynym wspólnikiem, ale ilość udziałów pozostałych wspólników jest niewielka a większościowy wspólnik kieruje całością działalności spółki, co wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 12 maja 2011 r., II UK 20/11).

Czy zwarcie umowę o pracę z członkiem zarządu jest opłacalne?

Zawarcie z członkiem zarządu umowy o pracę wiąże się z wysokimi kosztami zatrudnienia. Tak jak w przypadku każdego pracownika jego wynagrodzenie jest obciążone podatkiem dochodowym i składkami na ubezpieczenie społeczne. Umowa o prace jest więc korzystnym rozwiązaniem dla osób zainteresowanych możliwością uzyskania świadczeń z zasiłku chorobowego, macierzyńskiego oraz świadczeń emerytalno-rentowych.

Członkowi zarządu zatrudnionemu na podstawie mowy o pracę przysługują teoretycznie takie same prawa i taka sama ochrona jak pozostałym pracownikom. Taka ochrona może być jednak iluzoryczna. W orzecznictwie sądowym występowały długo rozbieżności w kwestii zasadności roszczenia o przywrócenie do pracy. Pojawiały się głosy, że takiemu pracownikowi nie przysługuje takie roszczenie, ponieważ pierwszeństwo przed Kodeksem Pracy mają przepisy Kodeksu Spółek Handlowych, pozwalające na swobodne odwoływanie członków zarządów. Sprawa została rozstrzygnięta uchwałą 7 sędziów SN z 16 maja 2012 r. (III PZP 3/12), w której stwierdzono, że takie roszczenie nie jest wyłączone, niemniej w każdej konkretnej sprawie sądy powinny badać, czy przywrócenie do pracy jest możliwe i celowe. Jeżeli nie jest to zamiast przywrócenia do pracy powinny zasądzić odszkodowanie.